Thông tin EU siết hạn ngạch nhập khẩu thép và nâng thuế với phần vượt hạn ngạch từ 01/07/2026 nhìn qua có vẻ là tin xấu cho toàn ngành thép Việt Nam. Tuy nhiên, tác động thực tế sẽ phân hóa rất mạnh giữa từng doanh nghiệp.
- Điều đáng chú ý không phải là thuế, mà là “dung lượng thị trường”
EU hiện là thị trường xuất khẩu thép lớn thứ hai của Việt Nam, chiếm hơn 20% sản lượng xuất khẩu.
Khi EU thu hẹp hạn ngạch, không phải thép Việt Nam bị cấm vào EU mà lượng thép được hưởng thuế ưu đãi giảm xuống, phần vượt hạn ngạch sẽ phải chịu mức thuế cao hơn. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của các nhà xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào EU. Nói cách khác, đây là bài toán về sản lượng tiêu thụ và biên lợi nhuận, không đơn thuần là thuế suất.
- Các doanh nghiệp bị ảnh hưởng
– Hòa Phát gần như không phải tâm điểm rủi ro vì họ có lợi thế là:
- Tỷ trọng xuất khẩu không quá lớn so với tổng doanh thu.
- Thị trường nội địa vẫn là nguồn tiêu thụ chủ lực.
- Hưởng lợi từ đầu tư công, hạ tầng và bất động sản nếu chu kỳ trong nước hồi phục.
- Danh mục xuất khẩu đa dạng hơn nhiều doanh nghiệp tôn mạ.
– Nhóm tôn mạ như Hoa Sen, Nam Kim, Tôn Đông Á mới là đối tượng chịu sức ép vì họ có mức độ phụ thuộc vào xuất khẩu cao hơn đáng kể.
Khi hạn ngạch EU bị thu hẹp:
- Cạnh tranh giữa các nhà xuất khẩu sẽ khốc liệt hơn.
- Nguy cơ giảm giá bán để giữ thị phần tăng lên.
- Biên lợi nhuận có thể bị co hẹp.
- Tác động gián tiếp còn đáng quan tâm hơn
Điều thị trường cần chú ý là:
Nếu EU đóng cửa hơn với thép nhập khẩu thì lượng thép dư thừa từ Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Đông Nam Á …sẽ phải tìm thị trường thay thế. Khi đó áp lực cạnh tranh giá có thể lan sang các thị trường khác, kể cả ASEAN và Việt Nam. Đây mới là rủi ro dài hạn đối với ngành thép nước ta.
Một chi tiết đáng suy ngẫm là khi các nền kinh tế lớn liên tục dựng thêm hàng rào thương mại, đó thường không phải dấu hiệu của thiếu cầu, mà là dấu hiệu của dư cung toàn cầu đang trở nên nghiêm trọng hơn.
Và trong ngành thép, dư cung mới là kẻ thù lớn nhất của lợi nhuận.
Nguồn tin: CTC
