Thị trường thép Trung Quốc hiện nay không còn vận động theo một xu hướng chung như giai đoạn trước. Thay vào đó, đang xuất hiện sự phân hóa rất rõ giữa các phân khúc sản phẩm, phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu nhu cầu của nền kinh tế Trung Quốc. Đây là một trong những đặc điểm quan trọng nhất của ngành thép Trung Quốc trong năm 2026.
- Thế nào là sự phân hóa cơ cấu sản phẩm thép?
Trước đây, khi bất động sản và xây dựng tăng trưởng mạnh, gần như tất cả các chủng loại thép đều tăng hoặc giảm cùng nhau.
Hiện nay, mỗi loại thép lại chịu tác động bởi một nhóm khách hàng khác nhau do các ngành này đang có tốc độ phát triển khác nhau nên giá và lợi nhuận của từng loại thép cũng khác nhau: Thép xây dựng, HRC, thép đặc biệt… tương ứng với các ngành bất động sản, công nghiệp chế tạo, xe điện/hàng không…
- Thép xây dựng là phân khúc chịu áp lực lớn nhất
Nguyên nhân: Trung Quốc vẫn chưa giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng bất động sản. Các doanh nghiệp như: Evergrande; Country Garden và nhiều nhà phát triển địa ốc khác đều cắt giảm đầu tư.
Điều này khiến: Số dự án mới giảm; Lượng thép cây tiêu thụ giảm mạnh; Nhu cầu thép cuộn xây dựng giảm. Trong khi đó, các nhà máy vẫn phải duy trì sản xuất và cạnh tranh gay gắt về giá
Kết quả: Giá rebar yếu hơn HRC; Biên lợi nhuận rất thấp; Một số nhà máy lỗ khi sản xuất thép xây dựng.
- HRC có tình hình khả quan hơn nhưng cũng chịu áp lực
HRC hiện được sử dụng trong các ngành: Ô tô; máy móc; container; đóng tàu; thiết bị công nghiệp; xuất khẩu
Khác với thép xây dựng, nhu cầu HRC không phụ thuộc hoàn toàn vào bất động sản.
Những yếu tố hỗ trợ HRC gồm: Trung Quốc vẫn duy trì xuất khẩu hàng công nghiệp mạnh; Ngành xe điện vẫn tiêu thụ nhiều thép; Đầu tư sản xuất công nghiệp còn tương đối ổn định.
Tuy nhiên HRC cũng gặp nhiều khó khăn: Xuất khẩu bị điều tra chống bán phá giá ở nhiều thị trường; VAT- free export bị siết; Chi phí nguyên liệu tăng; Đơn hàng nội địa không đủ mạnh.
Do đó: HRC vẫn tốt hơn rebar nhưng không còn tăng trưởng mạnh như các năm trước.
- Thép thô (Crude Steel) đang chịu sức ép từ cả hai phía
Nhu cầu yếu do: Tiêu thụ giảm → tồn kho tăng → giá giảm → lợi nhuận giảm.
Chi phí sản xuất tăng: Giá nguyên vật liệu ( quặng sắt, than luyện cốc, coke, điện) tăng.
Điều này làm chi phí sản xuất mỗi tấn thép tăng nhanh hơn giá bán dẫn tới nhiều nhà máy chỉ hòa vốn hoặc thua lỗ.
- Vì sao chi phí tăng lại tạo ra sự phân hóa?
Không phải tất cả các sản phẩm đều có khả năng chuyển phần tăng chi phí sang khách hàng.
Ví dụ:
Rebar: Nếu giá nguyên liệu tăng thêm 100 NDT thì giá bán chỉ tăng được 20–40 NDT vì nhu cầu rất yếu => biên lợi nhuận giảm mạnh.
HRC: Do còn có xuất khẩu và nhu cầu công nghiệp, giá HRC có thể tăng 60–80 NDT => giảm bớt áp lực.
Thép đặc biệt: Một số loại thép hợp kim dùng cho robot. xe điện, turbine gió thậm chí còn tăng giá tốt hơn.
Đây chính là sự phân hóa lợi nhuận giữa các phân khúc.
- Chính phủ Trung Quốc cũng đang thúc đẩy quá trình phân hóa
Mục tiêu của Trung Quốc hiện nay không còn là sản xuất càng nhiều thép càng tố, mà là sản xuất thép chất lượng cao.
Từ đó: Hạn chế công suất lạc hậu; giảm thép xây dựng; tăng thép chế tạo/chất lượng cao; phát triển thép xanh
Điều này khiến: Các doanh nghiệp chuyên thép xây dựng chịu áp lực hơn các doanh nghiệp có tỷ trọng thép công nghiệp lớn.
- Tác động tới lợi nhuận doanh nghiệp
Có thể chia thành ba nhóm.
Nhóm 1: Nhà máy chủ yếu sản xuất thép xây dựng: Lợi nhuận thấp; tồn kho cao; thường xuyên phải giảm giá. Đây là nhóm khó khăn nhất.
Nhóm 2: Nhà máy sản xuất HRC: Lợi nhuận trung bình; phụ thuộc xuất khẩu; nhạy cảm với các biện pháp phòng vệ thương mại
Nhóm 3: Nhà máy thép đặc biệt: Lợi nhuận tốt hơn; sản lượng không lớn; giá bán cao; ít cạnh tranh hơn. Đây là nhóm có khả năng chống chịu tốt nhất.
- Tác động tới giá thép thế giới
Sự phân hóa này khiến giá thép toàn cầu không còn biến động đồng đều.
- Giá thép xây dựng có thể giảm mạnh do Trung Quốc dư cung.
- Trong khi đó, HRC có thể duy trì ở mức cao hơn nhờ nhu cầu từ ngành chế tạo và xuất khẩu.
- Thép đặc biệt vẫn giữ giá tốt do nguồn cung hạn chế và nhu cầu từ các ngành công nghệ cao.
Điều này khiến doanh nghiệp nhập khẩu thép cần theo dõi từng chủng loại riêng thay vì chỉ nhìn vào xu hướng chung của thị trường.
- Những lưu ý đối với doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu thép từ Trung Quốc:
Sự phân hóa này mang ý nghĩa quan trọng: không nên đánh giá “giá thép Trung Quốc” như một chỉ số thống nhất. Trong bối cảnh hiện nay, giá thép xây dựng, HRC và các dòng thép chế tạo có thể đi theo những xu hướng hoàn toàn khác nhau, do chịu tác động từ các động lực cung – cầu và chính sách riêng biệt. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp kinh doanh thép tấm và HRC, vì diễn biến giá của HRC ngày càng gắn với sức khỏe của ngành chế tạo, xuất khẩu và các biện pháp thương mại quốc tế, thay vì chỉ phụ thuộc vào thị trường bất động sản như trước.
Nguồn: CTC
